Focus on Pictures

Fotografie van glimmende objecten

Fotografie van glimmende objecten - 6

De afdruk
U hebt volgens bovenstaande ‘regels’ een perfecte opname gemaakt, nu nog een perfecte afdruk. Voor een gemiddelde opname, d.w.z. een waarbij je te maken hebt met gemiddelde contrasten, zijn geen grote problemen te verwachten. Toch verdient het aanbeveling om de afdruk te laten maken door een goed laboratorium op papier van goede kwaliteit, zodat kleuren goed worden weergegeven met een goede kleurverzadiging. Indien de foto later voor een of ander doel moet worden ingescand (bijv. voor een drukker), laat de afdruk dan maken op hoogglanzend papier.

Hebt u volgens de bovenstaande richtlijnen een opname gemaakt van een heel licht ('high key') of juist een heel donker ('low key') onderwerp, wees er dan op voorbereid dat u toch weer grauwe afdrukken krijgt indien u niet van een professioneel ontwikkellaboratorium gebruik maakt. Immers, bij het belichten van het papier wordt weer van een belichtingsautomaat gebruik gemaakt die geschikt is om te zorgen voor een goede afdruk van een ‘standaard’ foto . Indien u een diapositief inlevert, of een digitaal beeld dat u zelf hebt kunnen bekijken op uw computer, dan kunt u het vaklab evt. instructies geven voor correcties (contrast, kleur) op het beeld. Levert u een negatief in, dan is het verstandig om aan te geven of het om een heel licht of heel donker onderwerp ging, en of er een kleurzweem is die behouden moet blijven, zoals bij zonsopgang of -ondergang.

Bedenk bij het beoordelen van een foto op uw computer het volgende. De manier waarop een foto wordt weergegeven hangt af van de kwaliteit van uw monitor en van de afregeling van de kleurweergave. In professionele studio’s wordt de kleurweergave op een beeldscherm daarom geijkt. Omdat het oog zich aanpast aan een kleurzweem, deze als het ware wegfiltert, is het van belang dat de beoordeling van een beeld op het beeldscherm idealiter plaatst vindt onder gestandaardiseerde lichtcondities. Is de optimale kleurweergave van uw monitor afgeregeld bij TL licht, beoordeel dan een foto op uw beeldscherm bij datzelfde licht.

Veel gemaakte fouten
Als u een sieraad hebt gemaakt, of een geëmailleerd object, dan hebt u daar meestal langdurig en met veel overgave aan gewerkt en hoge eisen gesteld aan het eindproduct. Op fotografisch gebied is de kunstenaar in het algemeen minder thuis en dat is helaas vaak aan de zelfgemaakte foto te zien. Bent u met een kwalitatief niet zo goede foto tevreden, dan is dat uw goed recht en hebt u deze tekst alleen uit algemene interesse gelezen. Vindt u dat de documentatie van wat u gemaakt hebt ook aan kwaliteitseisen moet voldoen, en wilt u foto’s van uw werk aanbieden voor publicatie, dan zijn er drie mogelijkheden:

• U laat uw werk door een professioneel fotograaf opnemen en door een professioneel laboratorium afdrukken.
• U laat het fotograferen over aan een bevriende maar gevorderde amateur die met boven behandelde problematiek op de hoogte is. Het is ook te overwegen om u te wenden tot een locale amateur fotoclub en te vragen of men daar de uitdaging aanvaardt om tegen vergoeding kwalitatief goede foto’s te maken. Het is goed mogelijk dat leden van zo’n club hierin voldoende uitdaging zien om dit niet alledaagse aspect van de fotografie onderhanden te nemen.
• U doet het zelf. Prima, alles is te leren, en het is ook nog leuk. U dient wel over een goede foto-uitrusting te beschikken.

Veel voorkomende fouten, die moeilijk of helemaal niet meer te verhelpen zijn, zijn de volgende:

• Men heeft niet goed recht voor het te fotograferen object gestaan. Wordt een rechthoekig object niet recht van voren gefotografeerd, dan wordt het perspectivisch vertekend. (zie afbeelding rechts). Zelfs een kleine vertekening onttrekt zich niet aan onze waarneming en wordt in het geval van een vierkant geëmailleerd paneel als storend ervaren. Kijk dus zeer zorgvuldig of de liggende en staande begrenzing van het object mooi parallel lopen met de beeldbegrenzing voordat u de foto maakt. Het beste lukt dit als van een statief wordt gewerkt.
• Niet zelden besluiten mensen hun werk te fotograferen in een ruimte waar het licht van één kant invalt. Op het moment dat u de foto nam is dit u niet opgevallen, maar op de foto wordt helaas duidelijk dat de verlichting ongelijkmatig is. Als het gaat om sfeervolle documentatie hoe een object in een ruimte wordt getoond, is er tegen zo’n verloop in lichtintensiteit geen bezwaar. Gaat het echter om een opname die recht moet doen aan het kunstwerk zelf, dan is zo’n lichtverval een wezenlijke tekortkoming. Het is belangrijk dat u zich realiseert dat dit probleem zich merkbaar zal voordoen in een niet egaal verlichte ruimte, want dan zult u naar zulke verschillen zoeken en ze al gauw vinden. Als u tijdens een lopende tentoonstelling fotografeert zult u er niet veel aan kunnen doen en moet u er van uitgaan dat uw foto niet van topkwaliteit zal worden. Hebt u echter een flitser bij u die naar boven gericht kan worden en is er een wit plafond, dan kunt u nog een foto maken door het object met ‘indirecte flits’ te verlichten. Het gereflecteerde licht is diffuus van karakter en de kans is aanwezig dat de verlichting gelijkmatig(er) zal zijn.
• Er is een kleurzweem, bijv. omdat het licht door gekleurde vensters binnenvalt, de ruimte gekleurde wanden heeft, de lampen waarmee de ruimte wordt verlicht gekleurd licht uitstralen, e.d. Indien de foto’s worden gemaakt door een goed laboratorium worden kleurzwemen weggefilterd; zoek dus een betere afwerkcentrale uit, maar besteed waar mogelijk ook aandacht aan het vermijden van kleurzweem.
• De kleuren zijn saai-dof. Dit betekent meestal dat er weinig contrast was door onvoldoende uitlichting tijdens het nemen van de foto, of dat de foto onjuist werd belicht. Zilver en goud worden saai en onherkenbaar als niet met reflectieschermen is gezorgd voor een goede verlichting. Fotograferen is het schrijven met licht, dus optimale verlichting en belichting zijn essentieel. Er kan ook sprake van zijn dat bij het afdrukken niet goed is belicht, dat er is gewerkt met een slechte kwaliteit fotopapier of ontwikkelaar, of verkeerd is gefilterd. Hoogglanzend fotopapier levert briljantere foto-afdrukken op met een hogere kleurverzadiging dan mat of gepareld papieroppervlak. Een foto met gepareld oppervlak is bovendien via een scanner niet meer goed weer te geven: de kleine bolletjes werken als lensjes die op de scan duidelijk aanwezig zijn en niet meer zijn weg te werken.